
Ithini imeko yamalungelo abantwana edijithali?
Kule Digital Child Rights Monitor sinikezela ngengcaciso ngendlela iKomiti ye-UN yamaLungelo oMntwana (i-CRC) ejongane ngayo namalungelo omntwana edijithali kwiZimvo zayo zokuGqibela zePakistan zika-2026. Isikali sokungxamiseka sibonisa indlela i-CRC egxininisa ngayo umba kwiingcebiso zayo - okukhona amanqaku aphezulu, kokukhona ingxaki inkulu okanye inzima ngakumbi. Esi sikali sinceda ekuqondeni ukuba zeziphi izinto zamalungelo omntwana edijithali i-CRC ezibona zingxamisekile kwaye apho iPakistan ijongene khona nemingeni yayo emikhulu. Ukuba ilizwe lifumana amanqaku angxamisekileyo aphantsi akuthethi ukuba ilizwe lenza okulungileyo, kuthetha nje ukuba i-CRC ayizange ithethe nto ngayo.
isishwankathelo

Ukubaluleka okuphezulu
Ubundlobongela kunye nokuxhaphaza kwi-intanethi (24) ivela njengeyona nto iphambili, iqhutywa ngamanqaku aphezulu kakhulu ukuxhatshazwa ngokwesondo kwi-intanethi (CSAM) kunye nengqwalasela ebalulekileyo ukurhweba ngokungekho mthethweni kunye nokuxhaphaza kwaye ukuxhatshazwa kwi-intanethi. Iziseko zophuhliso kunye nomthamo (16) ikwabonakala njengendawo ebaluleke kakhulu, ebonisa ingqwalasela enkulu imithetho yolwaphulo-mthetho lwe-intanethi kunye nokhuseleko lwe-intanethi kwaye iinkqubo zedijithali.

Ukubaluleka okuphezulu
Ubumfihlo kunye noKhuseleko lweDatha (7) kwaye Ukhuseleko kunye noKhuseleko kwi-Intanethi (6) fumana ingqwalasela ephakathi. Ingqwalasela ku Ukukhuselwa kwedatha, amalungelo obumfihlo bedijithali babantwana, imigaqo-nkqubo yokukhusela, kunye neephulo zokwazisa zibonisa ukukhula kokuqatshelwa kolawulo lwedatha kunye nezikhokelo zokukhusela.

Ukubaluleka Okuphantsi
Ukufikelela kwiDijithali kunye nokuThatha inxaxheba (3) kwaye Impilo yedijithali kunye nokuphila kakuhle (2) ingqwalasela incinci. Iinkxalabo ezinxulumene nokufikelela, ukubandakanywa, kunye nempilo yengqondo ziyavunywa, kodwa zihlala ziseseza emva xa kuthelekiswa nokhuseleko kunye nezinto eziza kuqala kwinqanaba lenkqubo.
Isishwankathelo semixholo

- Ukufikelela kwiDijithali kunye nokuThatha inxaxheba
- Impilo yedijithali kunye nokuphila kakuhle
- Iziseko zophuhliso kunye nomthamo
- Ukhuseleko kunye noKhuseleko kwi-Intanethi
- UBucala kunye noKhuseleko lweDatha
- Ubundlobongela kunye nokuxhaphaza kwi-Intanethi
Ubundlobongela kunye nokuxhaphaza kwi-intanethi kulawula imeko-bume, kugqanyiswa iinkxalabo ezinzulu ezinxulumene nokuxhaphaza, ukurhweba ngabantu, kunye nokuxhatshazwa kwi-intanethi. Iziseko zophuhliso kunye nomthamo nazo zifumana ingqwalasela enamandla, nto leyo ebonisa ukugxila ekuqiniseni izakhelo zomthetho kunye neenkqubo zedijithali. Ubumfihlo kunye noKhuseleko lweDatha kunye noKhuseleko kunye noKhuselo kwi-Intanethi zibonisa uphuhliso oluphakathi, kunye nengqwalasela ekhulayo ekukhuseleni kunye nolawulo lwedatha. Ngokwahlukileyo koko, ukufikelela kwiDijithali kunye nokuThatha inxaxheba kunye neMpilo-ntle yeDijithali zifumana ingqwalasela elinganiselweyo, nto leyo ebonisa izikhewu ekubandakanyekeni kunye nemiba enxulumene nempilo-ntle.
Ubundlobongela kunye nokuxhaphaza

- Ukurhweba ngabantu / ukuxhaphaza ngamaqonga edijithali
- Ubundlobongela Bocalucalulo
- Ukuxhatshazwa kunye nokuxhaphazwa kwi-Intanethi
- Ukuxhatshazwa ngokwesondo kwi-intanethi / i-CSAM
Ubundlobongela kunye nokuxhaphaza kwi-intanethi yeyona nto iphambili (24), kugxininiswa kakhulu kuyo ukuxhatshazwa ngokwesondo kwi-intanethi (CSAM)kunye nengqalelo ukurhweba ngokungekho mthethweni kunye nokuxhaphaza, ukuxhatshazwa kwi-intanethi, yaye ubundlobongela obucalucalulayoOku kubonisa uluhlu olubanzi lweengozi ezinkulu ezijongene nabantwana kwi-intanethi. Olu sasazo lubonisa ukuba iingozi ezinxulumene nokuxhaphazwa zithathwa njengeyona ngxaki ingxamisekileyo.
Iziseko zophuhliso kunye nomthamo

- Iinkqubo zedijithali
- Imithetho yolwaphulo-mthetho lwe-intanethi kunye nokhuseleko lwe-intanethi
- Uqeqesho lweengcali kwizenzo zolwaphulo-mthetho ezikwi-intanethi
Iziseko zophuhliso kunye nomthamo ngumxholo obaluleke kakhulu (16), kugxininiswa kakhulu kuwo imithetho yolwaphulo-mthetho lwe-intanethi kunye nokhuseleko lwe-intanethi, ilandelwe ngu iinkqubo zedijithali kwaye uqeqesho lweengcaliOku kubonisa ingqwalasela enkulu ekuqiniseni izakhelo zomthetho kunye neenkqubo zobugcisa. Ukusasazwa kweenkqubo kubonisa ukuba ukhuseleko lwe-intanethi yeyona nto ixhalabisayo kweli candelo.

Impilo yedijithali kunye nokuphila kakuhle
I-Digital Health & Wellness ifumana ingqwalasela encinci (2), igxile kuphela kwi iimpembelelo zempilo yengqondoOku kubonisa ukuqonda okuthile ngemiphumo enokubakho kwiindawo zedijithali kwimpilo-ntle yabantwana. Nangona kunjalo, ukungabikho kweenkonzo zenkxaso kunye neenkxalabo ngexesha lesikrini kubonisa ukuba kukho umda omncinci.

Ukhuseleko kunye nokhuseleko kwi-intanethi
Ukhuseleko kunye noKhuseleko kwi-Intanethi lufumana ingqwalasela ephakathi (6), kugxilwe kakhulu ukukhusela imigaqo-nkqubo kunye noxanduva kwimidiya yedijithali kwaye amaphulo okwazisa abantu malunga nokusetyenziswa kwe-intanethi ngokukhuselekileyoOku kubonisa ukuqondwa okukhulayo kwamanyathelo okuthintela nawokukhusela. Nangona kunjalo, iindlela zokukhalaza kunye nokunika ingxelo azijongwanga, nto leyo ebonisa izikhewu kwiinkqubo zokuphendula.

Ubumfihlo kunye nokhuseleko lwedatha
Ubumfihlo kunye noKhuseleko lweDatha lufumana ingqwalasela ephakathi (7), kugxininiswa kakhulu ukhuseleko lwedatha, ukugada kunye nokuprofayilisha, ecaleni ubukrelekrele bokulinganisa (AI) kwaye amalungelo obumfihlo bedijithali babantwanaOku kubonisa ukwanda kolwazi ngolawulo lwedatha kunye nemingcipheko yetekhnoloji evelayo. Ukusasazwa kubonisa ukuba ukuphathwa kwedatha kunye nokubeka esweni zezona zinto zibalulekileyo.

Ukufikelela kwidijithali kunye nokuthatha inxaxheba
Ukufikelela kwiDijithali kunye nokuThatha inxaxheba kuthathelwa ingqalelo encinci (3), ngokubhekiselele kuyo ukufikelela kubantwana abakhubazekileyo, i ukwahlukaniswa kwedatha, yaye Izibonelelo ze-ITOku kubonisa ukuqatshelwa kwemingeni yokufikelela kunye nokubandakanywa. Nangona kunjalo, amanqaku aphantsi abonisa ukuba le miba ayibekwa phambili kakhulu.
Iingqwalasela zokuGqibela CRC
- “Ndikhathazekile… Abantwana babanjwa ngezityholo phantsi kwemithetho yokunyelisa, kuquka nokunyelisa kwi-intanethi phantsi kwemithetho yolwaphulo-mthetho lwe-intanethi;”
- “Ukuphuhlisa imigaqo kunye nemigaqo-nkqubo yokukhusela amajelo eendaba nakwimeko yedijithali ukukhusela ubumfihlo babantwana kunye nokuthintela ukuvezwa kwabantwana kumxholo onobungozi, izixhobo kunye neengozi ze-intanethi, kunye nokubonelela ngeendlela zokutshutshisa ukwaphulwa kwemithetho;”
- "Ukuphucula ukubandakanywa kwedijithali kubantwana abakwiimeko ezihlwempuzekileyo, kuquka neenkonzo ze-intanethi ezifikelelekayo nezifikelelekayo kunye noqhagamshelwano kulo lonke ilizwe"
- “Ukuthintela, ukubona nokuphanda onke amatyala obundlobongela obukwi-intanethi obujoliswe ebantwaneni, kuquka amatyala okuxhatshazwa ngokwesondo kwabantwana kwi-intanethi kunye nokuqinisa i-Arhente yoPhando loLwaphulo-mthetho lwe-Intanethi yeSizwe ngokuqinisekisa ukuba abantu, izinto kunye nemali eyaneleyo ukuze basebenze ngempumelelo;”
- “Ukuphucula ulwazi ngokuxhatshazwa ngokwesondo kwabantwana kunye nokuxhatshazwa phakathi kwamalungu oluntu kunye neengcali ezisebenza nabantwana kunye nokwenzela abantwana kwaye ziphendule kuzo zonke iintlobo zokuxhatshazwa ngokwesondo kwabantwana kunye nokuxhatshazwa, kubandakanya nokuqinisa amandla obuchwephesha kunye nezixhobo zesoftware zokufumanisa nokuphanda ukuxhatshazwa okunjalo kunye nokuphakamisa ulwazi lwabazali kunye nootitshala malunga neengozi ze-intanethi kunye ne-intanethi;”
- “Ukuphuhlisa imigaqo kunye nemigaqo-nkqubo yokukhusela amajelo eendaba nakwimeko yedijithali ukukhusela ubumfihlo babantwana kunye nokuthintela ukuvezwa kwabantwana kumxholo onobungozi, izixhobo kunye neengozi ze-intanethi, kunye nokubonelela ngeendlela zokutshutshisa ukwaphulwa kwemithetho;”
- “Ndixhalabile… Inani elikhulu labantwana, kuquka nabafana, liyaqhubeka nokuba ngamaxhoba okuxhatshazwa ngokwesondo, kuquka nakwimeko yedijithali, ngelixa abenzi bobubi bengenatyala”
- “Yila imithetho ngokubhekiselele kubukrelekrele bokwenziwa ukuze kwandiswe amathuba ebantwaneni kwaye ubakhusele kwingozi ebangelwa bubukrelekrele bokwenziwa;”
- “Ukuphucula ngakumbi inkqubo yayo yokuqokelelwa kwedatha nokuqinisekisa ukuba idatha eqokelelweyo ngamalungelo abantwana igubungela zonke iindawo zeSivumelwano kunye neeProtocols eziKhethekileyo ezikuyo, idatha yahlulwe ngokweminyaka, isini, ukukhubazeka, indawo, uhlanga, unqulo kunye nemvelaphi yesizwe kunye nolwalamano kunye nemvelaphi yezentlalo nezoqoqosho ukuze kube lula ukuhlalutya imeko yabantwana, ngakumbi abo bakwimeko yokuba sesichengeni;”
- “Ukunyanzelisa umthetho obeka zonke iintlobo zobundlobongela kubasetyhini namantombazana kulwaphulo-mthetho, kubandakanya ubundlobongela basekhaya, udlwengulo lomtshato, kunye nolwaphulo-mthetho olwenziwe egameni elithi “imbeko”, ukuseka isiseko sedatha sikazwelonke kwi-CRC/C/PAK/CO/6-7 9 onke amatyala obundlobongela basekhaya kubantwana, kunye nokwenza uvavanyo olupheleleyo lobungakanani, izizathu kunye nohlobo lobundlobongela obunjalo”


Phakistan
2026



Inethiwekhi Yamalungelo Abantwana Yedijithali
Ngaba unomdla wokusebenza nathi ngamalungelo abantwana edijithali kwilizwe lakho? Joyina nathi.