
Boemo ba litokelo tsa bana tsa dijithale ke bofe?
Ho Mohlahlobi enoa oa Litokelo tsa Bana oa Dijithale re fana ka temohisiso ea kamoo Komiti ea Machaba a Kopaneng ea Litokelo tsa Ngoana (CRC) e ileng ea sebetsana le litokelo tsa bana tsa dijithale Litlhahlobong tsa eona tsa Qetello tsa 2026 mabapi le Ethiopia. Sekala sa Bohlokoa se bontša kamoo CRC e totobatsang bothata ka matla likhothaletsong tsa eona - ha lintlha li le holimo, bothata bo boholo kapa bo hatellang haholoanyane. Sekala sena se thusa ho bona hore na ke litaba life tsa litokelo tsa bana tsa dijithale tseo CRC e li nkang li le bohlokoa haholo le hore na Ethiopia e tobane le liphephetso life tse kholo. Haeba naha e fumana lintlha tse potlakileng ha ho bolele hore naha e etsa hantle, ho bolela feela hore CRC ha ea ka ea bua letho ka tsona.
Summary

Taba ea mantlha
Meralo ea motheo le Bokhoni (17) e hlahella e le ntho ea bohlokoa ka ho fetisisa, e susumetsoang ke lintlha tse phahameng bakeng sa litsamaiso tsa dijithale 'me melao ea tlōlo ea molao ea inthanete le tshireletso ea inthanete. Pefo le Tlhekefetso Inthaneteng (12) e boetse e hlahella e le sebaka sa bohlokoa ka ho fetisisa, ka matšoenyeho a akaretsang mefuta e mengata ea kotsi inthaneteng, e leng se bontšang likotsi tse kholo ho bana ba libakeng tsa dijithale.

Taba ea mantlha e mahareng
Meralo ea motheo le Bokhoni (17) e hlahella e le ntho ea bohlokoa ka ho fetisisa, e susumetsoang ke lintlha tse phahameng bakeng sa litsamaiso tsa dijithale 'me melao ea tlōlo ea molao ea inthanete le tshireletso ea inthanete. Pefo le Tlhekefetso Inthaneteng (12) e boetse e hlahella e le sebaka sa bohlokoa ka ho fetisisa, ka matšoenyeho a akaretsang mefuta e mengata ea kotsi inthaneteng, e leng se bontšang likotsi tse kholo ho bana ba libakeng tsa dijithale.

E sa nkeloeng pele
Lekunutu le Tšireletso ea Lintlha (2) e fumana tlhokomelo e fokolang, e shebaneng feela le bohlale ba maiketsetso (AI). Bophelo bo Botle le Boiketlo ba Dijithale (0) ha e rarolloe ho hang, e leng se bontšang ho hloka tlhokomelo bophelong bo botle ba kelello le boiketlo maemong a dijithale.
Kakaretso ea lihlooho

- Phihlello ea Dijithale le ho Nka Karolo
- Bophelo bo Botle ba Dijithale le Boiketlo
- Meralo ea motheo le Bokhoni
- Polokeho le Tšireletso ea Inthanete
- Lekunutu & Tšireletso ea Lintlha
- Pefo le Ts'ebeliso e Mpe Inthaneteng
Meralo ea motheo le Bokhoni li laola sebaka, li bontša likheo tse kholo litsamaisong tsa dijithale le meralo ea taolo. Pefo le Ts'ebeliso e mpe Inthaneteng le tsona li fumana tlhokomelo e matla, li totobatsa likotsi tse fapaneng ho kenyeletsoa le tlhekefetso, tšebeliso e mpe le khoebo ea batho. Phihlello ea Dijithale le ho Nka Karolo le Polokeho le Ts'ireletso Inthaneteng li bontša tlhokomelo e itekanetseng empa e arolelanoang ka ho lekana ho pholletsa le lihlooho tse 'maloa tse nyane. Ka lehlakoreng le leng, Lekunutu le Tšireletso ea Lintlha le Bophelo bo Botle ba Dijithale le Boiketlo li ntse li sa ntlafatsoa kapa li le sieo, e leng se bontšang likheo tsa bohlokoa litokelong tsa dijithale tsa bana.
Pefo le tlhekefetso

- Pefo ea Khethollo
- Tlhekefetso le Bompoli Inthaneteng
- Tlhekefetso ea thobalano inthaneteng / CSAM
- Khoebo ea batho ba bang / tšebeliso e mpe ea batho ka li-platform tsa dijithale
Pefo le Tlhekefetso Inthaneteng ke sehlooho sa bohlokoa ka ho fetisisa (12), se nang le tlhokomelo e lekanang ho pholletsa le pefo e khethollang, tlhekefetso ea inthanete, tlhekefetso ea thobalano inthaneteng (CSAM), 'me khoebo le tšebeliso e mpe ea batho. Kgaso ena e pharaletseng e totobatsa mefuta e mengata ya dikotsi tseo bana ba tobaneng le tsona. Kabo e lekanang e fana ka maikutlo a ho lemoha mefuta e mengata ya kotsi, kaofela e hlokang tlhokomelo e tswelang pele.
Meralo ea motheo le bokhoni

- Melao ea botlokotsebe ba inthanete le tshireletso ea inthanete
- Mekhoa ea dijithale
- Koetliso ea litsebi mabapi le litlolo tsa molao tsa inthanete
Meralo ea motheo le Bokhoni ke sehlooho se hlahelletseng ka ho fetisisa (17), se nang le khatiso e matla ho litsamaiso tsa dijithale 'me melao ea tlōlo ea molao ea inthanete le tshireletso ea inthaneteSena se bontša likheo tse kholo meralong ea motheo ea tekheniki le meralong ea molao. Ho hloka tlhokomelo ho koetliso ea litsebi e fana ka maikutlo a hore ho tsepamisoa maikutlo ho fokolang boitekong ba ho aha bokgoni.

Bophelo bo botle ba dijithale le boiketlo
Bophelo bo Botle ba Dijithale le Boiketlo ha bo a shejwa datang (0), mme ha ho na ditshupiso tsa bophelo bo botle ba kelello, nako ya ho shebella skrine, kapa ditshebeletso tsa tshehetso. Ho ba siyo hona ho bontsha hore tshusumetso ya tikoloho ya dijithale boiketlong ba bana ha e so bewe pele hajwale. Ho supa sekgeo se seholo tsebong le tlhokomelong ya maano.

Polokeho le tshireletso ya inthanete
Polokeho le Tshireletso ya Inthanete di bontsha bohlokwa bo itekanetseng (5), ka tlhokomelo e lebisitsweng ho mekhoa ea litletlebo le tlaleho 'me maano a ho sireletsa le boikarabello mecheng ea litaba ea dijithaleSena se bontša nts'etsopele e itseng ea meralo ea tšireletso. Leha ho le joalo, ho ba sieo ha matšolo a tlhokomeliso ho bontša hore ho na le khatello e fokolang thibelong.

Lekunutu le tshireletso ya data
Lekunutu le Tšireletso ea Lintlha li fuoa tlhokomelo e fokolang (2), e shebaneng feela le bohlale ba maiketsetso (AI)Libaka tse ling tsa bohlokoa, tse kang litokelo tsa lekunutu tsa bana, mekhoa ea tšireletso ea data le tlhokomelo, ha lia rarolloa. Sena se bontša mokhoa o moqotetsane le o sa fellang oa taolo ea data.

Phihlello ea dijithale le ho nka karolo
Phihlello ea Dijithale le ho Nka Karolo ho fumana tlhokomelo e itekanetseng (5), ka ho hatisa ka ho lekana ho pholletsa bana ba nang le bokooa, ho kenya letsoho ha sechaba ka mekhoa ea dijithale, digital divide, e-ho ithuta, 'me Lisebelisoa tsa ITKabo ena e lekanang e bontša kananelo e pharaletseng ea liphephetso tse amanang le phihlello. Leha ho le joalo, lintlha tse tlase li bontša hore litaba tsena ha li so behelloe pele ka matla.
Litlhokomelo tsa ho Qetela CRC
- “Tswela pele ho ntlafatsa kenyelletso ya dijithale bakeng sa bana ba maemong a futsanehileng, jwalo ka bana ba dibakeng tse hole, baphaphathehi le bana ba balehileng dinaheng tsa habo bona le bana ba nang le bokooa, ho kenyeletswa le ka ditshebeletso tsa inthanete tse fumanehang habonolo le tse theko e tlase le ka ho fa dikolo disebediswa tse theko e tlase;”
- "Sireletsa bana ka ho lekaneng ho dikahare le disebediswa tse kotsi le dikotsi tsa inthanete, mme o fane ka mekgwa ya ho qosa ditlolo tsa molao."
- "Ho ata ha pefo khahlanong le bana, ho kenyeletsoa le pefo ea malapeng, tlhekefetso, ho hlokomolohuoa, pefo ea thobalano le ea bong, tlhekefetso le tlhekefetso ea thobalano inthaneteng le tlhekefetso;."
- “Komiti e hlokomela mehato e nkiloeng ho netefatsa litokelo tsa bana bohle ba hlasetsoeng ke mahlatsipa le lipaki 'me e khothaletsa hore Mokha oa Naha o behe mekhoa e amehang bana ho thusa le ho khothaletsa tlaleho ea linyeoe le ho netefatsa hore mekhoa ea litletlebo e loketse bana ebile e fumaneha inthaneteng le kantle ho marang-rang, e ela hloko bana ba nang le bokooa, banana, bana ba tlhokomelong e 'ngoe, bana ba litsing tsa chankana le bana ba baphaphathehi le ba falliselitsoeng ka hare ho naha, le ho netefatsa hore bana ba hlasetsoeng ke mahlatsipa le lipaki tsa litlolo tsa molao ba botsoa lipotso ntle le tieho ke litsebi tse koetlisitsoeng tsa forensic libakeng tse amohelang bana, ho qoba ho hlekefetsoa hape ho bakoang ke lipuisano tse pheta-phetoang.”
- “Ha re hopola maikutlo a yona a akaretsang a Nomoro ya 25 (2021) mabapi le ditokelo tsa bana mabapi le tikoloho ya dijithale le polelo e kopanetsweng ya 2026 ya Komiti le mekga e meng e saenang mabapi le bohlale ba maiketsetso le ditokelo tsa ngwana, Komiti e kgothaletsa hore Mokga wa Naha:”
- “Ntlafatsa ka potlako tsamaiso ea eona ea pokello ea lintlha, haholo-holo maemong a mmuso le a libaka, 'me u netefatse hore lintlha tse bokelletsoeng mabapi le litokelo tsa bana li akaretsa libaka tsohle tsa Tumellano le Melaoana ea Boikhethelo e le ho nolofatsa tlhahlobo ea boemo ba bana, haholo-holo ba maemong a bofokoli bo itseng;”
- "Ho matlafatsa tšebelisano-'moho lipakeng tsa litsamaiso tsa ngoliso ea sechaba le lits'ebeletso tsa bophelo bo botle ho ntlafatsa tsamaiso ea data le phano ea lits'ebeletso, ho netefatsa ngoliso ea tsoalo e potlakileng le e nepahetseng;"
- "Ho matlafatsa tšebelisano-'moho lipakeng tsa litsamaiso tsa ngoliso ea sechaba le lits'ebeletso tsa bophelo bo botle ho ntlafatsa tsamaiso ea data le phano ea lits'ebeletso, ho netefatsa ngoliso ea tsoalo e potlakileng le e nepahetseng;

Ethiopia
2026


Marangrang a Ditokelo tsa Bana a Dijithale
Na o na le tjantjello ea ho sebetsa le rona mabapi le litokelo tsa bana tsa dijithale naheng ea heno? Ikopanye le rona.