Faapasi i mataupu autu

Mata'ituina Sepania

O le ā le tulaga o aia tatau faatekinolosi a tamaiti?

I lenei Digital Child Rights Monitor matou te tuʻuina atu ai se malamalamaaga pe na faʻapefea ona faʻatalanoaina e le Komiti a le UN i Aia Tatau a le Tamaititi (CRC) aia tatau a tamaiti faʻatekinolosi i ana Mataʻituina Faʻaiʻu i Turkey i le 2023. O le fua faʻatatau o le faanatinati e atagia ai le malosi o le faʻamamafaina e le CRC o se mataupu i ana fautuaga - o le maualuga o le togi, o le tele pe sili atu ona faanatinati o le faʻafitauli. O lenei fua faʻatatau e fesoasoani e vaʻai po o fea mataupu tau aia tatau a tamaiti faʻatekinolosi e manatu le CRC e sili ona faanatinati ma po o fea o feagai ai Turkey ma ona luʻitau sili. Afai e maua e se atunuʻu se togi maualalo o le faanatinati e le faʻapea ai o loʻo lelei le faiga o le atunuʻu, ae o lona uiga e leʻi taʻua tele e le CRC.

aotelega

faamuamua

O Atina'e ma le Malosiaga e tu matilatila ma le togi aupito maualuga o le faanatinati (13), ma avea ai ma popolega sili ona tāua i Turkey e uiga i aia tatau a tamaiti faatekinolosi. O loʻo faʻamamafa mai e le CRC ni va i le saunia o le faiga, faʻatekinolosi, ma le gafatia faʻapolofesa, ma faʻaalia ai mataupu faʻatulagaina e manaʻomia ai le vave gauai atu i ai le atunuʻu.

O le Sauāga ma le Fa'aaogāina o Fa'amatalaga i luga ole Initaneti e foliga mai o se popolega maualuga (6), o faʻailoa mai ai tulaga lamatia faifai pea e pei o sauaga i luga o le initaneti, faiga le talafeagai, poʻo ni siosiomaga numera e le saogalemu mo tamaiti.

faamuamua

Avanoa Fa'atekinolosi ma le Auai (5) o loʻo atagia ai luʻitau o loʻo faʻaauau pea i le faʻamautinoaina o avanoa tutusa, aofia ai faʻatekinolosi numera, ma avanoa mo tamaiti e auai anoa ai i luga ole laiga.

Puipuiga o le Tulaga Faalilolilo ma Faamatalaga (3) ua maua fo‘i le faanatinati e fai si feololo, ma fa‘ailoa mai ai e ui o lo‘o iai ni puipuiga, ae o lo‘o iai pea ni fa‘aletonu taua e fa‘atatau i le taulimaina o fa‘amaumauga, mata‘ituina, po‘o le puipuia o fa‘amatalaga patino a tamaiti.

faamuamua

Saogalemu ma le Puipuiga i luga ole Initaneti (1) e itiiti lava le fa'atalanoaina, o lona uiga e itiiti le fa'amamafa i faiga puipuia, tiutetauave o fausaga fa'atekinolosi numera, ma auala e lipotia ai pe a fa'atusatusa i isi vaega.

Soifua Maloloina Faatekinolosi ma le Manuia (1) e itiiti fo'i le faanatinati, e fa'aalia ai o mataupu e pei o le taimi e alu ai i luma o le lau, vaisu i taaloga ta'aloga, ma a'afiaga o le soifua maloloina o le mafaufau e seasea ona laga i le iloiloga a le CRC i Turkey.

Aotelega autu

  1. Avanoa Fa'atekinolosi ma le Auai
  2. Soifua Maloloina Fa'atekinolosi ma le Manuia
  3. Atina'e ma le Malosiaga
  4. Saogalemu ma le Puipuiga i luga ole Initaneti
  5. Fa'alilolilo & Puipuiga o Fa'amaumauga
  6. Sauāga ma le Fa'aaogāina i luga ole Initaneti

O atugaluga sili ona malolosi a le Komiti e taulaʻi i Atinaʻe & Malosiaga ma le Sauāga & Faʻaaogaina Faʻainitaneti, ae o vaega e pei o le Saogalemu & Puipuiga i luga ole Initaneti e taulaʻi i ma le Soifua Maloloina ma le Manuia e itiiti lava se gauai atu i ai.

Sauāga ma le fa'aaogāina

  1. Fefa'ataua'iga fa'apisinisi / fa'aaogāina e ala i fa'avae numera
  2. Sauāga Fa'ailoga Tagata
  3. Fa'asauā ma le Fa'amata'u i luga ole Initaneti
  4. Fa'aaogāina o feusuaiga i luga ole initaneti / CSAM

O le faʻasauāina faʻafeusuaiga i luga ole laiga/CSAM ma fefaʻatauaʻiga faʻafuainumera e ala i faʻasalalauga numera ua naʻo atugaluga na laga mo Turkey i lenei vaega, e tofu ma le togi maualuga o le faanatinati, ae le o taʻua lava faiga sauā faʻailoga tagata ma le faʻasauā i luga ole laiga.

Atina'e ma le gafatia

  1. Faiga fa'atekinolosi
  2. Tulafono o solitulafono fa'atekinolosi ma puipuiga fa'atekinolosi
  3. Aoaoina o tagata tomai faapitoa i solitulafono i luga ole initaneti

O tulafono o solitulafono fa'akomepiuta ma puipuiga o fa'amatalaga tau initaneti e sili ona taua i lenei vaega, sosoo ai ma popolega e uiga i faiga fa'atekinolosi. O le a'oa'oina o tagata tomai faapitoa i solitulafono i luga ole initaneti e le o ta'ua tele lona taua, ma fa'ailoa mai ai o se fa'amuamua taua ae e le o se mea e sili ona taua pe a fa'atusatusa i isi vaega e lua.

Soifua Maloloina fa'atekinolosi ma le manuia

O faʻamaumauga o loʻo faʻaalia ai o aʻafiaga o le soifua maloloina o le mafaufau o le pau lea o le autu laʻititi pe a faʻapea ona faʻanatinati, ma le togi maualalo o le 1. E leai ni popolega na laga e uiga i taʻaloga poʻo le vaisu i luga ole initaneti, e ui lava o se autu taua lea i le soifua manuia faatekinolosi. E leʻi taʻua foʻi auaunaga lagolago ma toe faʻaleleia, ma faʻaalia ai e leai se manaʻoga ua faʻamaonia mo le faʻaleleia atili i lenei vaega. I le aotelega, o lenei autu e matua itiiti lava le gauai atu i ai i Matauga Faaiu.

Saogalemu ma le puipuiga i luga ole initaneti

O faʻamaumauga o loʻo faʻaalia ai se tulaga maualalo tele o le popolega i le autu o le Saogalemu ma le Puipuiga i luga ole Initaneti, ma naʻo tasi ta’ua vave e feso’ota’i ma fa’asalalauga fa’alauiloa i le fa’aaogaina saogalemu o le initaneti. Faiga fa'avae mo le puipuiga ma auala e fai ai faitioga maua leai ni togi faanatinati, o loʻo faʻaalia ai e leʻi laga nei mataupu o ni vaega faʻamuamua i Mataʻupu Faʻaiʻu na iloiloina.

Puipuiga fa'alilolilo ma fa'amaumauga

O faʻamaumauga e faʻaalia ai puipuiga o faʻamatalaga, mataʻituina ma faʻamatalaga faʻapitoa o le pau lea o le vaega ua fa'ailoa mai e iai le fa'anatinati mata'ina, ma maua ai le togi aupito maualuga. O isi vaega autu uma, e aofia ai Suesuega Faapitoa o Faamatalaga faato, Aia Tatau Faalilolilo Faatekinolosi a Tamaiti, ma Pule fa'aletulafono i fafo atu o le teritori mo solitulafono i luga ole initaneti, e leʻi faʻailogaina o se popolega, o loʻo faʻaalia ai le itiiti o le gauai atu pe leai foʻi ni faʻafitauli na laga i nei vaega.

Avanoa fa'atekinolosi ma le auai

O faʻamaumauga e faʻaalia ai E-aoaoina o le mataupu sili ona faanatinati i totonu o lenei autu, ma maua ai le togi aupito maualuga pe a faatusatusa i isi vaega autu uma. Vaeluaga numera ma IT infrastructure e itiiti lava le popolega e maua, ae avanoa mo tamaiti e iai mana'oga fa'apitoa ma auai o tagata lautele e ala i auala faatekinolosi e le o ta'ua lava, o lona uiga e leai ni fa'afitauli ua fa'ailoa mai i na vaega.

Fa'ai'uga o le CRC

  1. “Ua popole le Komiti i le le lava o le puipuia ma le fa’aaloalogia o fa’amatalaga patino a tamaiti e ala i fa’avae mo a’oa’oga i luga o le initaneti ma fautuaina ai le Setete e atiina ae ma fa’amalosia se tulafono atoatoa e puipuia ai fa’amatalaga a tamaiti.”
  2. “Ia fa’asalaina manino gaioiga uma i lalo o le mataupu 3 (1) (c) o le Optional Protocol, pe a faia i luga ole initaneti, ma gaioiga o le mauaina ma le fa’atauina o tamaiti mo faiga fa’atautala i lalo o le mataupu 3 (1) (b);…”
  3. “Fa’alautele le avanoa e maua ai e tamaiti le Initaneti, aemaise lava i nu’u maotua ma nu’u i tua, fa’aleleia atili le malamalama fa’atekinolosi ma tomai o tamaiti, faia’oga ma aiga, ma puipuia tamaiti mai fa’amatalaga ma meafaitino e afaina ai lo latou soifua manuia;…”
  4. “Fa’aleleia vave le faiga o le aoina o fa’amaumauga e pulea e le Turkish Statistical Institute ma ia mautinoa o fa’amaumauga e aoina e uiga i aia tatau a tamaiti e aofia ai vaega uma o le Feagaiga ma Fa’atonuga Fa’aopoopo i ai, ma ia vaevaeina e tusa ai ma tausaga, itupa, fa’aletonu, nofoaga fa’afanua, aganu’u ma atunu’u na afua mai ai, fa’alelotu ma tala’aga tau tamaoaiga ma agafesootai, ina ia fa’afaigofie ai le su’esu’eina o le tulaga o tamaiti, aemaise lava i latou o lo’o i ai i tulaga fa’apitoa o le vaivai;…”
  5. "Faatino se suʻesuʻega faʻatulagaina i taimi masani o le talaaga o le tamaititi e aoina ai faʻamatalaga i luga o faʻailoga ua faʻamautuina o le soifua manuia o tamaiti ma le vaivai ma ia mautinoa o loʻo faʻasoa atu ia faʻamatalaga i le va o matagaluega ma isi ofisa tutotonu ma faʻalotoifale talafeagai a le setete, ma faʻaaoga mo le faʻatulagaina, mataʻituina ma..."
  6. "O le aoina ma le iloiloina o faʻamaumauga i luga o eseesega o loʻo aʻafia ai tamaiti faʻapea ma le atinaʻeina o se fuafuaga e faʻafetaiaʻia ai faʻalavelave ma fuaina ai le alualu i luma na ausia e faʻatatau i le faʻaleleia atili o taunuuga mo i latou;..."
  7. "Fa'amalosia le aoina ma le lolomiina o fa'amaumauga ua vaevaeina e uiga i tamaiti e iai mana'oga fa'apitoa e fa'ailoa ai le faia o tulafono fa'avae ma le mata'ituina o sini o tulafono fa'avae."

Turkey
2023

Feso'ota'iga Fa'atekinolosi o Aia Tatau a Tamaiti

E te fiafia e galulue faʻatasi ma matou i aia tatau faʻatekinolosi a tamaiti i lou atunuʻu? Auai mai ma i matou.