O le ā le tulaga o aia tatau faatekinolosi a tamaiti?
I lenei Digital Child Rights Monitor matou te tuʻuina atu ai se malamalamaaga pe na faʻapefea ona talanoaina e le Komiti a le UN i Aia Tatau a le Tamaititi (CRC) aia tatau a tamaiti faatekinolosi i ana Mataʻituina Faaiu i le 2026 i Pakisitani. O le fua faʻatatau o le faanatinati e atagia ai le malosi o le faʻamamafaina e le CRC o se mataupu i ana fautuaga - o le maualuga o le togi, o le tele pe sili atu foi lea o le faʻafitauli. O lenei fua faʻatatau e fesoasoani e vaʻai po o fea mataupu tau aia tatau a tamaiti faatekinolosi e manatu le CRC e sili ona faanatinati ma po o fea o feagai ai Pakisitani ma ona luʻitau sili. Afai e maua e se atunuu se togi maualalo o le faanatinati e le faʻapea ai o loʻo lelei le faiga o le atunuu, ae o lona uiga e leʻi taʻua tele e le CRC.
aotelega
Fa'amuamua maualuga
Sauāga ma le Fa'aaogāina i luga ole Initaneti (24) ua tula'i mai o le mea e sili ona tāua, ona o togi maualuluga tele mo faiga fa'asauā tau feusuaiga i luga ole initaneti (CSAM) ma le gauai tele i fefaʻatauaʻiga faʻatauvaʻa ma le faʻaaogāina ma faasoesa i le initoneti. Atina'e ma le Malosiaga (16) e tu matilatila foʻi o se vaega e sili ona faʻamuamua, e atagia ai le taulaʻi tele i tulafono o solitulafono fa'atekinolosi ma tulafono tau puipuiga o le initaneti ma faiga fa'atekinolosi.
Fa'amuamua maualuga
Puipuiga o le Tulaga Faalilolilo ma Faamatalaga (7) ma Saogalemu ma le Puipuiga i luga ole Initaneti (6) maua se gauai talafeagai. O le taulaʻi atu i puipuiga o faʻamatalaga, aia tatau fa'atekinolosi numera a tamaiti, faiga faʻavae puipuiga, ma faʻasalalauga faʻalauiloa e faʻailoa mai ai le faʻatupulaʻia o le iloaina o le puleaina o faʻamaumauga ma faʻavae puipuiga.
Fa'amuamua maualalo
Avanoa Fa'atekinolosi ma le Auai (3) ma Soifua Maloloina Faatekinolosi ma le Manuia (2) e itiiti le gauai atu i ai. O popolega e fesoʻotaʻi ma le avanoa, aofia ai, ma le soifua maloloina o le mafaufau ua taliaina, ae o loʻo tumau pea lona lua pe a faʻatusatusa i le puipuiga ma faʻamuamua i le tulaga o le faiga.
Aotelega autu
Avanoa Fa'atekinolosi ma le Auai
Soifua Maloloina Fa'atekinolosi ma le Manuia
Atina'e ma le Malosiaga
Saogalemu ma le Puipuiga i luga ole Initaneti
Fa'alilolilo & Puipuiga o Fa'amaumauga
Sauāga ma le Fa'aaogāina i luga ole Initaneti
O le Sauāga ma le Fa'aaogāina i luga ole Initaneti e pulea ai le laufanua, ma fa'ailoa mai ai popolega matuia e feso'ota'i ma le fa'aaogāina, fefa'ataua'iga fa'atauva'a, ma le fa'asauā i luga ole initaneti. O lo'o maua fo'i e le Atina'e & le Malosiaga le gauai tele, e atagia ai le taula'i atu i le fa'amalosia o fa'avae fa'aletulafono ma faiga fa'atekinolosi. O le Puipuiga o le Tulaga Faalilolilo & Fa'amatalaga ma le Saogalemu & Puipuiga i luga ole Initaneti o lo'o fa'aalia ai le atina'e lelei, fa'atasi ai ma le fa'atupula'ia o le gauai atu i le puipuiga ma le puleaina o fa'amatalaga. I se fa'atusatusaga, o le Digital Access & Participation ma le Digital Health & Wellbeing e maua ai le taula'i fa'atapula'aina, e fa'aalia ai le va i le aofia ai ma mataupu e feso'ota'i ma le soifua manuia.
Sauāga ma le fa'aaogāina
Fefa'ataua'iga fa'apisinisi / fa'aaogāina e ala i fa'avae numera
Sauāga Fa'ailoga Tagata
Fa'asauā ma le Fa'amata'u i luga ole Initaneti
Fa'aaogāina o feusuaiga i luga ole initaneti / CSAM
O le Sauāga ma le Fa'aaogāina i luga ole Initaneti o le autu sili ona lauiloa (24), fa'atasi ai ma le fa'amamafa malosi i luga faiga fa'asauā tau feusuaiga i luga ole initaneti (CSAM), faʻapea foʻi ma le gauai atu i fefaʻatauaʻiga faʻatauvaʻa ma le faʻaaogāina, faasoesa i le initoneti, ma faiga sauā fa'ailoga tagataO lenei mea ua faʻamamafaina ai le tele o tulaga lamatia matuia o loʻo feagai ma tamaiti i luga o le initaneti. O le tufatufaina atu o loʻo fautua mai ai o faʻalavelave e fesoʻotaʻi ma le faʻasauāina o loʻo manatu o le luʻitau sili ona faanatinati.
Atina'e ma le gafatia
Faiga fa'atekinolosi
Tulafono o solitulafono fa'atekinolosi ma puipuiga fa'atekinolosi
Aoaoina o tagata tomai faapitoa i solitulafono i luga ole initaneti
O Atina'e ma le Malosiaga o se autu e sili ona taua (16), fa'atasi ai ma le fa'amamafa malosi i luga tulafono o solitulafono fa'atekinolosi ma tulafono tau puipuiga o le initaneti, mulimuli ane faiga fa'atekinolosi ma a'oa'oga o tagata tomai faapitoa. O lenei mea ua atagia mai ai le tele o le gauai atu i le faamalosia o faavae faaletulafono ma faiga faatekinolosi. O le tufatufaina atu o loo fautua mai ai o le saogalemu i luga o le initaneti o le popolega autu lea i totonu o lenei autu.
Soifua Maloloina fa'atekinolosi ma le manuia
E itiiti le gauai atu i le Soifua Maloloina Faatekinolosi ma le Manuia (2), ae taulaʻi lava i ai aafiaga ole soifua maloloina ole mafaufau. O loʻo faʻaalia mai ai sina malamalama i aafiaga e ono i ai o siosiomaga faatekinolosi i le soifua manuia o tamaiti. Peitaʻi, o le leai o ni auaunaga lagolago ma popolega i le taimi e faʻaaoga ai le lau e faʻaalia ai se lautele vaapiapi.
Saogalemu ma le puipuiga i luga ole initaneti
O le Saogalemu ma le Puipuiga i luga ole Initaneti e maua ai le gauai talafeagai (6), faatasi ai ma le taulaiga i luga puipuiga o faiga faavae ma le tali atu i ala o faasalalauga faatekinolosi ma fa'asalalauga fa'alauiloa i le fa'aogaina saogalemu o le initaneti. O loʻo faʻaalia ai le faʻatupulaia o le iloaina o faiga e puipuia ai ma puipuia ai. Peitaʻi, e le o faʻaleleia auala e faʻatino ai faitioga ma lipoti, ma faʻaalia ai ni va i faiga e tali atu ai.
Puipuiga fa'alilolilo ma fa'amaumauga
O le Puipuiga o le Tulaga Faalilolilo ma Faamatalaga e maua ai le gauai talafeagai (7), faatasi ai ma le faamamafa i luga puipuiga o faʻamatalaga, mataʻituina ma faʻamatalaga faʻapitoa, faʻatasi ma atamai fai (AI) ma aia tatau fa'atekinolosi numera a tamaiti. O loʻo faʻaalia ai le faʻateleina o le malamalama i le pulega o faʻamaumauga ma tulaga lamatia faʻatekonolosi o loʻo tulaʻi mai. O le tufatufaina atu o loʻo faʻaalia ai o le taulimaina ma le mataʻituina o faʻamaumauga o ni popolega autu ia.
Avanoa fa'atekinolosi ma le auai
E itiiti le gauai atu i le Avanoa Faatekinolosi ma le Auai (3), faatasi ai ma faasinomaga i avanoa mo tamaiti e iai mana'oga fa'apitoa, o le fefaasoaʻiga numera, ma IT infrastructure. O lenei mea e faʻaalia ai sina iloa o luʻitau o le avanoa ma le aofia ai. Peitaʻi, o togi maualalo e faʻaalia ai o nei mataupu e le o faʻamuamuaina malosi.
Fa'ai'uga o le CRC
“Popoga… O loo taofia tamaiti i moliaga i lalo o tulafono o le upuleaga, e aofia ai ma le upuleaga i luga o le initaneti i lalo o tulafono o solitulafono faakomepiuta;”
“Atiae tulafono faatonutonu ma faiga faavae mo le aufaasālalau ma le siosiomaga faatekinolosi e puipuia ai le le faalauaiteleina o tamaiti faapea foi ma le puipuia o le aafia o tamaiti i anotusi matautia, meafaitino ma tulaga lamatia i luga ole initaneti, ma saunia ni auala e molia ai soliga tulafono;”
"Fa'aleleia le aofia ai o tamaiti i tulaga le tagolima i polokalame faatekinolosi, e aofia ai auaunaga i luga o le initaneti e mafai ona maua ma taugofie ma feso'ota'iga i le atunu'u atoa"
“Puipuia, iloa ma suʻesuʻe mataupu uma o sauāga i luga o le initaneti faasaga i tamaiti, e aofia ai ma mataupu o sauāga faʻafeusuaiga ma le faʻaaogaina o tamaiti i luga o le initaneti ma faʻamalosia le Ofisa Faʻaleatunuu mo Suʻesuʻega Solitulafono Faʻatekonolosi e ala i le faʻamautinoaina o le lava o tagata faigaluega, meafaitino ma tupe mo a latou galuega lelei;”
“Fa’aleleia atili le silafia o le lautele ma tagata tomai faapitoa e uiga i sauaga fa’afeusuaiga ma le fa’aaogaina sese o tamaiti i totonu o tagata lautele ma tagata tomai faapitoa o lo’o galulue fa’atasi ma mo tamaiti ma tali atu i ituaiga uma o sauaga fa’afeusuaiga ma le fa’aaogaina sese o tamaiti, e aofia ai le fa’amalosia o le gafatia fa’apolofesa ma meafaigaluega fa’akomepiuta e iloa ai ma su’esu’e ia sauaga ma fa’alauteleina le silafia o matua ma faia’oga e uiga i lamatiaga i luga ole initaneti ma fafo atu ole initaneti;”
“Atiae tulafono faatonutonu ma faiga faavae mo le aufaasālalau ma le siosiomaga faatekinolosi e puipuia ai le le faalauaiteleina o tamaiti faapea foi ma le puipuia o le aafia o tamaiti i anotusi matautia, meafaitino ma tulaga lamatia i luga ole initaneti, ma saunia ni auala e molia ai soliga tulafono;”
“Popoga… O le toatele o tamaiti, e aofia ai ma tamaiti, o loo faaauau pea ona avea ma tagata ua aafia i sauaga ma faiga faatautala faaleituaiga, e aofia ai ma le siosiomaga faatekinolosi, ae o loo fiafia tagata solitulafono i le le faasalaina”
“Atiae tulafono faatonutonu e faatatau i le atamai faʻapitoa e faʻateleina ai avanoa mo tamaiti ma puipuia i latou mai le faʻaleagaina e mafua mai i le atamai faʻapitoa;”
“Fa’aleleia atili lana faiga e aoina ai fa’amaumauga ma ia mautinoa o fa’amaumauga e aoina e uiga i aia tatau a tamaiti e aofia ai vaega uma o le Feagaiga ma Fa’atonuga Fa’aopoopo i ai, fa’atasi ai ma fa’amaumauga ua vaevaeina e tusa ai ma tausaga, itupa, fa’aletonu, nofoaga fa’afanua, ituaiga, tapuaiga ma atunu’u na afua mai ai ma sootaga ma tala’aga tau tamaoaiga ma agafesootai ina ia fa’afaigofie ai le au’ili’iliga o le tulaga o tamaiti, aemaise lava i latou o lo’o i ai i tulaga vaivai;”
"Ia fa'amalosia tulafono e fa'asalaina ai so'o se ituaiga sauāga fa'asaga i fafine ma teineiti, e aofia ai sauāga fa'alotoifale, faiga fa'amalosi fa'aipoipo, ma solitulafono na faia i le suafa o le "mamalu", fa'atuina se fa'amaumauga a le atunu'u i mataupu uma o sauāga fa'alotoifale fa'asaga i tamaiti, ma faia se iloiloga atoatoa o le tele, mafua'aga ma le natura o ia sauāga"
Pakistan 2026
Feso'ota'iga Fa'atekinolosi o Aia Tatau a Tamaiti
E te fiafia e galulue faʻatasi ma matou i aia tatau faʻatekinolosi a tamaiti i lou atunuʻu? Auai mai ma i matou.