
O le ā le tulaga o aia tatau faatekinolosi a tamaiti?
I lenei Digital Child Rights Monitor matou te tuʻuina atu ai se malamalamaaga pe na faʻapefea ona talanoaina e le Komiti a le UN i Aia Tatau a le Tamaititi (CRC) aia tatau a tamaiti faʻatekinolosi i ana Mataʻituina Faʻaiʻu i le 2021 i Czech Republic. O le fua faʻamuamua e atagia ai le malosi o le faʻamamafaina e le CRC o se mataupu i ana fautuaga - o le maualuga o le togi, o le tele pe sili atu ona faʻalavelaveina o le faʻafitauli. O lenei fua faʻatatau e fesoasoani e vaʻai po o fea mataupu tau aia tatau a tamaiti faʻatekinolosi e manatu le CRC e sili ona faʻanatinati ma po o fea o feagai ai ma Czech Republic ona luʻitau sili. Afai e maua e se atunuʻu se togi maualalo o le faʻamuamua e le faʻapea ai o loʻo lelei le atunuʻu, ae o lona uiga e leʻi taʻua tele e le CRC.
aotelega

faamuamua
Atina'e ma le Malosiaga (12) ma Avanoa Fa'atekinolosi ma le Auai (12) e pa'ū i le vaega e maualuga le faanatinati. O nei togi maualuluga faifai pea e faʻaalia ai luʻitau tetele faʻatulagaina ma fesoʻotaʻiga, e faʻaalia ai e le lava le atinaʻe, fesoʻotaʻiga, ma avanoa e auai atoatoa ai tamaiti i le siosiomaga numera.

faamuamua
Saogalemu ma le Puipuiga i luga ole Initaneti (6) ma Sauāga ma le Fa'aaogāina i luga ole Initaneti (5) e lua uma e pa'ū i le vaega feololo-fa'anatinati. O nei togi e fa'ailoa mai ai le mata'ina ae le o se popolega tele, ma fa'ailoa mai ai o tulaga lamatia e pei o le a'afia i mea mata'utia, fa'asauā i luga ole initaneti, ma le fa'aaogaina fa'atekinolosi e mana'omia ai le fa'amalosia o puipuiga ma le mata'ituina.

faamuamua
Fa'alilolilo & Puipuiga o Fa'amaumauga ma Soifua Maloloina Fa'atekinolosi ma le Manuia e pa'ū i le vaega e le tele se faanatinati, auā e le o aliali mai i le seti o fa'amaumauga mo lenei ta'amilosaga lipoti. O lo latou leai o ni fa'amatalaga e foliga mai o lo'o atagia mai ai le le lava o le gauai a le Komiti i nei autu i le taimi lea, nai lo le leai o se talafeagai. Ae ui i lea, o nei autu e tumau pea le taua i le lautele o le lalolagi o aia tatau fa'atekinolosi ma e tatau ona mata'ituina, aemaise lava ona o le fa'ateleina o tekinolosi e fa'avae i fa'amaumauga ma le fa'atupula'ia o le a'afiaga o siosiomaga fa'atekinolosi i le soifua maloloina o le mafaufau o tamaiti. Peita'i, e taua le ta'ua o le Fa'amatalaga Lautele Nu.25 na fa'aaogaina mai le 2021, lea e mafai ona fa'amatalaina ai le leai o ni fa'amaumauga.
Aotelega autu

- Avanoa Fa'atekinolosi ma le Auai
- Soifua Maloloina Faatekinolosi ma le Manuia
- Atina'e ma le Malosiaga
- Saogalemu ma le Puipuiga i luga ole Initaneti
- Fa'alilolilo & Puipuiga o Fa'amaumauga
- Sauāga ma le Fa'aaogāina i luga ole Initaneti
O faʻamaumauga o loʻo faʻaalia ai o le taulaʻiga sili ona malosi a le Komiti o loʻo i luga Avanoa Fa'atekinolosi ma le Auai ma Atina'e ma le Malosiaga, o ia mea uma e lua e aliali soo mai ma e matua faanatinati lava. Saogalemu ma le Puipuiga i luga ole Initaneti ma Sauāga ma le Fa'aaogāina i luga ole Initaneti o loʻo faʻatalanoaina foʻi ae i se tulaga faanatinati feololo, o loʻo faʻaalia ai ni atugaluga mataʻina ae e le o se mea taua tele. I se faʻatusatusaga, Fa'alilolilo & Puipuiga o Fa'amaumauga ma Soifua Maloloina Fa'atekinolosi ma le Manuia e le o taʻua, ma tuʻu ai i latou i le vaega e le tele se faanatinati. O lenei leai o se faʻamatalaga e foliga mai o loʻo atagia mai ai le taimi na faia ai le lipoti, aʻo leʻi sili atu ona lauiloa nei autu i le mataʻituina faʻatekinolosi faʻavaomalo o aia tatau a tamaiti.
Atina'e ma le Malosiaga

- Tulafono o solitulafono fa'atekinolosi ma puipuiga fa'atekinolosi
- Faiga fa'atekinolosi
- Aoaoina o tagata tomai faapitoa i solitulafono i luga ole initaneti
O faʻamaumauga e faʻaalia ai Faiga fa'atekinolosi maua le togi aupito maualuga o le faanatinati, e faʻaalia ai o atinaʻe faʻatekinolosi faʻatekinolosi ma le faʻaonaponeiina o ni atugaluga taua. Aoaoina o tagata tomai faapitoa i solitulafono i luga ole initaneti e mulimuli mai ma se tulaga faanatinati feololo, e fautua mai ai o le faaleleia atili o le gafatia mo leoleo ma tagata e aafia ai o se mea e faamuamua tele. Tulafono o solitulafono fa'atekinolosi ma puipuiga fa'atekinolosi e maualalo le faanatinati i autu e tolu, e atagia mai ai le itiiti ifo o le faamamafa i faafouga faaletulafono po o tulafono faatonutonu i lenei vaega. I le aotelega, o le taulaiga autu o le faamalosia lea o faiga faatekinolosi ma le sauniuniga faalegaluega nai lo le toe fuataiga faaletulafono tetele.
Avanoa Fa'atekinolosi ma le Auai

- Avanoa mo tamaiti e iai mana'oga fa'apitoa
- Auai faalemalo e ala i auala faatekinolosi
- Vaeluaga numera
- E-aoaoina
- IT infrastructure
O faʻamaumauga e faʻaalia ai E-aoaoina ua sili ona faanatinati, ma fautua mai ai o le mataupu faatekinolosi sili ona lauiloa lea ua faamatilatila e le Komiti. Auai faalemalo e ala i auala faatekinolosi, Vaeluaga numera, Avanoa mo tamaiti e iai manaʻoga faapitoa, ma IT infrastructure e tofu uma ma se tulaga faanatinati feololo, e faʻaalia ai le tumau ae itiiti le gauai faʻapitoa. I le taimi nei, Avanoa mo tamaiti e iai mana'oga fa'apitoa e le o tuʻuina atu i ai se faanatinati, e atagia mai ai le leai o se taulaiga a le Komiti i lenei autu i totonu o le tulaga faatekinolosi numera. I le aotelega, o le faamamafa autu o le faamalosia lea o faiga faaleaoaoga faatekinolosi ae o isi mataupu tau fausaga ma le faigofie ona maua e itiiti lava le gauai atu i ai.

Soifua Maloloina Faatekinolosi ma le Manuia
O le Soifua Maloloina Faatekinolosi ma le Manuia e leai se fa'amaumauga faanatinati i fa'amaumauga o lo'o maua. O le leai o se fa'amaumauga e ono fa'ailoa mai ai e le'i fa'atalanoaina sa'o le autu i Mata'upu Fa'ai'u na iloiloina. E mafai fo'i ona tula'i mai fa'afitauli o le soifua manuia fa'atekinolosi i le taimi lea ma o lea e le'i iloa lelei e vaega e mata'ituina. O le i'uga, o le le lava o fa'amaumauga e le o lona uiga e le taua tele, ae o se va i le lipotiina po'o le atina'eina o autu.

Saogalemu ma le Puipuiga i luga ole Initaneti
Autu uma e tolu; o fa'asalalauga fa'alauiloa, faiga o faitioga ma lipoti, ma faiga fa'avae puipuia i ala o faasalalauga numera, e maua ai se togi tutusa o le faanatinati o le 2, o loʻo faʻaalia ai se tufatufaga paleni o le gauai atu i nei vaega. O lenei mea e faʻaalia ai o autu taʻitasi e manatu e taua tele, e aunoa ma se mataupu e tasi e tulaʻi mai o se faʻamuamua autu. I le aotelega, o faʻamaumauga e atagia mai ai se taulaʻiga faifai pea i le tulaga feololo i le faʻamalosia o fausaga puipuiga o tamaiti ma le malamalama lautele i totonu o le siosiomaga numera.

Puipuiga fa'alilolilo ma fa'amaumauga
E leai fo'i ni togi fa'anatinati o lo'o fa'amaumauina i le fa'amaumauga o le Tulaga Faalilolilo ma le Puipuiga o Fa'amatalaga. Atonu e mafua ona o le itiiti o fa'amatalaga manino e uiga i le le faalauaiteleina o faamatalaga faatekinolosi a tamaiti i taamilosaga lipoti muamua. Talu ai ua matua faateleina popolega i le le faalauaiteleina o faamatalaga faatekinolosi i tausaga talu ai nei, o le leai o ni faamatalaga e foliga mai o loo atagia mai ai le vaitaimi na tusia ai faamatalaga nai lo le taua o le mataupu. O le mea lea, o le leai o ni faamatalaga e faailoa mai ai se eseesega i lipoti nai lo le leai o se lamatiaga po o se popolega mo le le faalauaiteleina o faamatalaga a tamaiti.

Sauāga ma le Fa'aaogāina i luga ole Initaneti
O faʻamaumauga o loʻo faʻaalia ai o le faʻasauāina faʻafeusuaiga i luga ole laiga ma le CSAM o le pau lea o le vaega autu e iai soʻo se faʻanatinati ua faʻamaumauina, e oʻo atu i le aofaʻi e 5. O isi vaega autu uma, e aofia ai le sauāga faʻavae i itupa, faʻasauā i luga ole laiga ma fefaʻatauaʻiga ma le faʻasauāina, e iai le aofaʻi o le togi faʻanatinati e 0. O loʻo faʻaalia ai o le faʻanatinati i le faʻamaumauga e taulaʻi atoa i le vaega o le faʻasauāina faʻafeusuaiga i luga ole laiga.
Fa'ai'uga o le CRC
- “E ui o loo taliaina ma le fiafia le faatuina o le upega tafailagi mo faitioga i luga o le initaneti,10 ae o loo matuā popole lava le Komiti i mea nei…”
- "Fa'atino fuafuaga talafeagai e fa'aleleia atili ai le malamalama i faiga sauā fa'afeusuaiga ma le fa'aaogaina o tamaiti i totonu o tagata lautele ma tagata tomai fa'apitoa o lo'o galulue fa'atasi ma tamaiti ma tali atu i fa'aaliga uma o faiga sauā fa'afeusuaiga ma le fa'aaogaina o tamaiti, aemaise lava i luga ole laiga ma femalagaaiga ma turisi, e aofia ai le fa'amalosia o le gafatia fa'apolofesa ma meafaigaluega fa'akomepiuta e iloa ai ma su'esu'e ai ia faiga sauā, fa'alauiloa a'oa'oga mo matua ma faia'oga e uiga i lamatiaga i luga ole laiga ma lamatiaga e feso'ota'i ma le sexting, fa'amautinoa ma fa'alauiloa auala e mafai ona maua, fa'alilolilo, fa'alelei mo tamaiti ma lelei mo le lipotia o ituaiga uma o faiga sauā fa'afeusuaiga ma le fa'amalosiauina o tamaiti e fa'aogaina;..."
- “E tusa ai ma lana faʻamatalaga lautele Nu. 25 (2021) e uiga i aia tatau a tamaiti e fesoʻotaʻi ma le siosiomaga numera, ua fautuaina e le Komiti le Setete e faʻamalosia ana taumafaiga e puipuia tamaiti mai ala o faasalalauga leaga ma faʻaleagaina ma anotusi numera ma ia faʻaitiitia faʻasalalauga faʻasese ma tala fou pepelo, e aofia ai ma tui puipui o le faʻamaʻi o le coronavirus (COVID-19).”
- “Fa'atuina ma fa'aaoga se mataupu aoaoina fa'atulagaina fa'ale-atunu'u, ma tu'uina atu le gauai fa'apitoa i tomai fa'atekinolosi, tu'uina atu se aofa'i talafeagai o faia'oga agava'a ma totogi talafeagai, fa'amalosia a'oa'oga fa'afaia'oga i tomai fa'atekinolosi fa'amatalaga ma feso'ota'iga ma fa'aleleia meafaigaluega fa'atekinolosi i a'oga;…”
- "Fa'amalosia le aoina o fa'amaumauga ua vaevaeina i luga o le aufaigaluega o nofoaga tausi soifua maloloina i totonu o taulaga ma nu'u i tua, fa'atonuga o vaila'au na tu'uina atu i tamaiti ma togafitiga fa'alesoifua maloloina."
- "Fa'atuina se faiga o fale nofomau lautele e lava ona punaoa, aoina ma iloilo fa'asolosolo fa'amaumauga i aiga e mana'omia fale nofomau lautele ma fa'amautu fale e mana'omia;..."
- “Aoina ma iloilo fa’amaumauga fa’apitoa i le tulaga o tamaiti Roma i vaega uma o lo’o aofia i le Feagaiga, fa’atasi ai ma le fa’aaloalo i mataupu fa’avae o le fa’alilolilo, fa’ailoaina o le tagata lava ia ma le maliega fa’amalamalamaina, e fa’ailoa ai ana faiga fa’avae ma polokalame.”
- “Fa'afetaia'ia fa'aletonu na mafua mai i le fa'alavelave o le COVID-19 i le taimi o a'oa'oga i le fale, e aofia ai le fa'amautinoaina o lo'o maua masini komepiuta ma le lava o le initaneti, ma tu'uina atu le gauai fa'apitoa i tamaiti i nu'u i tua ma tamaiti e iai mana'oga fa'apitoa.”
- “Ua matuā popole le Komiti i mea nei: O le faatupulaia o le numera o mataupu o teineiti ma tamaiti o loo faaaogaina sese i faiga faatautala ma le gaosiga ma le tufatufaina atu o mea tau feusuaiga mo tamaiti, faatasi ai ma i latou ua aafia e laiti ifo i le 3 tausaga;…”

Czech Republic
2021


Feso'ota'iga Fa'atekinolosi o Aia Tatau a Tamaiti
E te fiafia e galulue faʻatasi ma matou i aia tatau faʻatekinolosi a tamaiti i lou atunuʻu? Auai mai ma i matou.