Kupereka chidziwitso pa ufulu wa ana wa digito m'deralo
Kuwunika Ufulu wa Ana pa Intaneti uku kumachokera pa Ndemanga Yaikulu 25 ya United Nations. Dziko lililonse komanso boma lililonse liyenera kutsatira ufulu wonse wa ana; komanso m'dziko la digito. 'Ndemanga' iliyonse imamasuliridwa m'mafunso angapo a boma ndi bungwe la boma.
Cholinga cha Check iyi ndi kupereka chidziwitso choyamba cha zomwe mukuganiza kuti ndi momwe ufulu wa ana ulili m'dziko la digito la chigawo, mzinda kapena mudzi m'dziko. Mukachita Check iyi mumapeza chidziwitso nthawi yomweyo cha zomwe boma (lakumaloko) kapena bungwe la boma liyenera kukonza pankhani ya ufulu wa ana m'dziko la digito. Check iyi ya Digital Child Rights ili ndi mitu 10 ndi mafunso 40:
Kuwunika Ufulu wa Ana pa Intaneti
ALIYENSE
Mu dziko la digito, ana ndi achinyamata onse ayenera kukhala ndi mwayi wochita nawo bwino.
-
Kodi nthawi zonse pamakhala makompyuta, ma laputopu ndi/kapena mafoni okwanira ana/achinyamata onse omwe ali mdera lanu?
-
Kodi ana/achinyamata onse omwe muli nawo angalowe pa intaneti mokwanira, ngakhale atakhala kuti alibe ndalama zambiri chonchi?
-
Kodi ana onse/achinyamata olumala omwe ali mdera lanu angakhalenso otanganidwa mokwanira pa intaneti chifukwa cha, mwachitsanzo, mawebusayiti omwe ali ndi zilembo zazikulu kapena kumvetsera mawu?
-
Kodi ana/achinyamata onse omwe muli nawo amachitiridwa zinthu mofanana m'dziko la digito ndipo kodi aliyense angathe kutenga nawo mbali pa intaneti popanda mavuto ndi tsankho?
MWAYI
Mu dziko la digito, ana onse ndi achinyamata ayenera kukhala ndi luso lotha kukula bwino.
-
Kodi ana onse/achinyamata omwe muli nawo angaphunzire mokwanira pa intaneti ndipo kodi nthawi zonse amamvetsetsa bwino mawebusayiti onse, mapulogalamu, malo ochezera a pa Intaneti ndi masewera?
-
Kodi ana onse/achinyamata omwe ali mdera lanu, chifukwa cha kugwiritsa ntchito mawebusayiti, mapulogalamu, malo ochezera a pa Intaneti ndi masewera, angakule mokwanira ndipo kodi amapeza mwayi wokwanira chifukwa cha zimenezi?
-
Kodi ana onse/achinyamata omwe muli nawo m'dera lanu angasewere mokwanira pa intaneti ndikukhala opanga zinthu zatsopano chifukwa cha mawebusayiti, mapulogalamu, malo ochezera a pa Intaneti ndi masewera?
-
Kodi ana/achinyamata onse omwe muli nawo amathandizidwa mokwanira pa intaneti ndi akuluakulu, makamaka ngati akuvutika?
ZIMENEZI
Dziko la digito liyenera kukhala losavuta kumva kwa ana ndi achinyamata ndipo zofuna zawo ziyenera kukhala patsogolo nthawi zonse.
-
Kodi mukuganiza kuti zofuna za ana/achinyamata onse omwe ali mdera lanu nthawi zonse zimakhala zofunika kwambiri mukayang'ana mawebusayiti, malo ochezera a pa Intaneti, mapulogalamu ndi masewera omwe amagwiritsa ntchito?
-
Kodi mukuganiza kuti zambiri zonse za pa intaneti zomwe zili pa mawebusayiti, malo ochezera a pa Intaneti, mapulogalamu ndi masewera a ana/achinyamata omwe ali mdera lanu ndi zolondola mokwanira ndipo nthawi zonse zimakhala zoyenera zaka zawo?
-
Kodi ana/achinyamata omwe muli nawo akugwiritsa ntchito intaneti popanda kuzunzidwa kapena kuchitiridwa nkhanza zogonana kudzera pa mawebusayiti, malo ochezera a pa Intaneti, mapulogalamu kapena masewera?
-
Kodi ana/achinyamata omwe muli nawo angalowe pa intaneti popanda kugwiritsidwa ntchito ndi mabungwe kuti apindule nawo?
MAFUNSO
Mu dziko la digito, ana ndi achinyamata onse ayenera kukhala ndi mwayi wochita nawo bwino ndikupereka maganizo awo mosatekeseka.
-
Kodi ana onse/achinyamata omwe muli nawo m'dera lanu nthawi zonse amatenga nawo mbali pa intaneti ndikupereka maganizo awoawo kudzera pa mawebusayiti, malo ochezera a pa Intaneti, mapulogalamu kapena masewera?
-
Kodi mukuganiza kuti mabungwe apaintaneti (akuluakulu) nthawi zonse amamvetsera mokwanira maganizo a ana/achinyamata onse omwe ali mdera lanu?
-
Kodi mukuganiza kuti mabungwe amakhudza mokwanira ana/achinyamata m'malo mwanu akamapanga mawebusayiti, malo ochezera a pa Intaneti, mapulogalamu kapena masewera a ana/achinyamata?
-
Kodi ana/achinyamata onse omwe muli nawo ali ndi ufulu wokwanira wogawana malingaliro ndi malingaliro awo kudzera pa mawebusayiti, malo ochezera a pa Intaneti, mapulogalamu kapena masewera?
FREEDOM
Mu dziko la digito, ana ndi achinyamata onse ayenera kukhala ndi ufulu woganiza, kukhulupirira komanso kuchita chilichonse.
-
Kodi ana/achinyamata onse omwe muli nawo m'dera lanu nthawi zonse amachita zomwe akufuna pa intaneti ndipo kodi ali ndi malangizo okwanira ochokera kwa akuluakulu?
-
Kodi nthawi zonse pamakhala ulemu wokwanira pa intaneti kwa ana/achinyamata onse omwe ali mdera lanu; popanda chidani, kuzunza kapena kuopseza zachiwawa?
-
Kodi ana onse/achinyamata omwe muli nawo angakhale otanganidwa pa intaneti popanda kusokonezedwa ndi mabungwe mwanjira yanzeru?
-
Kodi ana onse/achinyamata omwe muli nawo aloledwa kukumana mokwanira pa intaneti kudzera, mwachitsanzo, mawebusayiti, malo ochezera a pa Intaneti, mapulogalamu kapena masewera?
ZIMENEZI
Mu dziko la digito, ana onse ndi achinyamata ayenera kukhala ndi mwayi wosangalala ndikuphunzira bwino.
-
Kodi mukuganiza kuti pali malo okwanira ophunzirira a digito (mawebusayiti ndi mapulogalamu) kusukulu kwa ana onse/achinyamata omwe ali mdera lanu?
-
Kodi ana onse/achinyamata omwe ali mdera lanu angapumule mokwanira panthawi yawo yopuma posewera pa intaneti komanso kuchita nawo zaluso ndi chikhalidwe pa intaneti?
-
Kodi ana onse/achinyamata omwe muli nawo angakhale otanganidwa mokwanira pa intaneti, osatchova juga kapena kugwira ntchito pa intaneti ali aang'ono kwambiri?
-
Kodi ana/achinyamata onse omwe muli nawo akuyang'aniridwa bwino komanso mokwanira pa intaneti ndi akuluakulu?
MTIMA
Dziko la digito liyenera kukhala labwino kwa ana ndi achinyamata onse kuti akhale ndi thanzi labwino la maganizo ndi thupi.
-
Kodi nthawi zonse pamakhala chidziwitso chokwanira pa intaneti chokhudza thanzi la ana/achinyamata onse m'boma lanu, kuti madokotala azitha kuwasamalira bwino?
-
Kodi chidziwitso cha digito chokhudza thanzi la ana/achinyamata onse m'boma lanu nthawi zonse chimasungidwa mwachinsinsi mokwanira?
-
Kodi pali chidziwitso chokwanira chodalirika chomwe chilipo pa intaneti kwa ana/achinyamata onse m'boma lanu chokhudza thanzi lawo lakuthupi ndi lamaganizo?
-
Kodi mukuganiza kuti ana onse/achinyamata m'boma lanu amaganizira mokwanira za nthawi yomwe amakhala ali kuseri kwa zitseko zawo patsiku komanso kupuma, kugona ndi kusuntha mokwanira?
ZOYENERA
Mu dziko la digito, ana ndi achinyamata onse ayenera kudziwa bwino kuti pali chinsinsi chokwanira.
-
Kodi ana onse/achinyamata omwe muli nawo ali ndi mphamvu zokwanira pakugwiritsa ntchito dzina lawo lovomerezeka akakhala pa intaneti, popanda ena kugwiritsa ntchito dzinali molakwika?
-
Kodi ana onse/achinyamata omwe muli nawo nthawi zonse amadziwa mokwanira zomwe zikuchitika pa intaneti ndi deta yawo yaumwini ndi eni mawebusayiti, malo ochezera a pa Intaneti, mapulogalamu kapena masewera?
-
Kodi ana onse/achinyamata omwe muli nawo amamvetsetsa mokwanira zachinsinsi chawo akamagwiritsa ntchito mawebusayiti, malo ochezera a pa Intaneti, mapulogalamu kapena masewera?
-
Kodi ana/achinyamata onse omwe muli nawo nthawi zonse amadziwa bwino zomwe amagawana pa intaneti, popanda kukumana ndi mavuto?
SUNGAKHALA
Mu dziko la digito, ana ndi achinyamata onse ayenera kutetezedwa mokwanira komanso kukhala otetezeka.
-
Kodi mukuganiza kuti ana/achinyamata onse omwe ali mdera lanu ali ndi chitetezo chokwanira pa intaneti komanso kuti mawebusayiti, mapulogalamu, malo ochezera a pa Intaneti ndi masewera nthawi zonse amakhala otetezeka?
-
Kodi ana onse/achinyamata omwe muli nawo nthawi zonse amalandira thandizo lokwanira nthawi yomweyo akakumana ndi chinthu chosasangalatsa kapena choopsa pa intaneti?
-
Kodi mukuganiza kuti ana onse/achinyamata omwe ali m'dera lanu nthawi zonse amamvetsetsa bwino chitetezo cha pa intaneti chomwe chili pa mawebusayiti, malo ochezera a pa Intaneti, mapulogalamu ndi masewera ndipo amathanso kuchigwiritsa ntchito bwino?
-
Kodi zaka zenizeni za ana/achinyamata omwe muli nawo m'dera lanu zimawunikidwa mokwanira pa intaneti ndi mabungwe kuti athe kuteteza ana/achinyamata moyenera?
malamulo
Mu dziko la digito, aliyense, kuphatikizapo ana ndi achinyamata onse, ayenera kutsatira bwino ufulu ndi malamulo onse.
-
Kodi mukuganiza kuti ufulu wa digito wa ana onse/achinyamata omwe ali mdera lanu wafotokozedwa mokwanira m'chilankhulo chomveka bwino kudzera pa mawebusayiti, malo ochezera a pa Intaneti kapena mapulogalamu,…?
-
Kodi ana/achinyamata onse omwe muli nawo nthawi zonse amatetezedwa mokwanira ku milandu yabodza chifukwa njira zanzeru zimagwiritsidwa ntchito?
-
Kodi ana/achinyamata onse omwe muli nawo nthawi zonse amatetezedwa mokwanira ku nkhanza za pa intaneti ndi makampani chifukwa chokakamizidwa kugwira ntchito, mwachitsanzo?
-
Kodi mukuganiza kuti ana/achinyamata onse omwe ali mdera lanu, ngati achita cholakwika pa intaneti, amalangidwa m'njira yoyenera msinkhu wawo?
Fufuzani athu Check for omanga mapulogalamu
Mu Lab yathu timagwiritsa ntchito njira yapadera yowunikira ufulu wa ana kwa opanga mapulogalamu achichepere.