
Tekau ngā kaupapa mō ngā mana matihiko e mahi ana mātou
Ko tā mātou kaupapa matua e ahu mai ana i te Kawenata ā-Ao mō ngā Tika o te Tamaiti, te Kōrero Whānui 25 a te UN mō ngā tika o ngā tamariki i roto i tō rātou taiao matihiko, me te Te Whakapuakanga a te Pakeha mo nga Tika me nga Tikanga MamatiKoinei ā mātou kaupapa tekau.


katoa
I te ao matihiko, me whai wāhi tonu ngā tamariki me ngā taiohi katoa, me te kore e mahue.
Te urunga katoa. He taiao matihiko haumaru me wātea ki te katoa.
Kāore he rawakore. Ki te kore āu e nui te moni, me taea hoki e koe te uru atu ki te ipurangi.
Kāore he hauātanga. Mena he hauātanga tōu, me āhei hoki koe ki te mahi i runga ipurangi.
Kāore he whakahāwea. I te ao matihiko, he ōrite te katoa. Kāore e taea e tetahi te aukati i a koe.

Arohanui
I te ao matihiko, me kaha tonu ngā tamariki me ngā taiohi ki te whanake pai, me te whakawhiwhi hoki i ngā whai wāhitanga e ranea ana.
He ako pai. Me kaha koe ki te ako pai i roto i te ao ipurangi e koe anō hoki mārama pai.
Whakawhanakehia koe. Me āhei koe ki te whakawhanake koe anō i runga ipurangi kia whai ngā whai wāhitanga e rawaka ana.
Te auaha. Kei a koe te tika ki te tākaro anō hoki matihiko, kia auaha hoki.
Āwhina tika. Me āwhina koe e ngā pakeke i runga ipurangi, inā koa kei te uaua koe wa.

ataahua
Me māmā te mārama ki te ao matihiko mō ngā tamariki me ngā taiohi katoa, ā, me waiho ko ō rātou ake hiahia hei tuatahi.
Ngā tamariki e hiahia ana. Kei a koe te tika kia ka puta te hiahia ki te ao matihiko tuatahi.
Ngā mōhiohio tika. Me tika ngā mōhiohio matihiko tika, ā, e tika ana mō tō tau.
Kaua e whakatoi. Ahakoa kei te ipurangi koe, kāore he tangata me whakatoi, me tukino rānei i a koe.
Kāore he tukino. Kāore e whakaaetia kia whakamahia kinotia koe e ngā whakahaere ipurangi mō ō rātou ake hiahia.

Whakaaro
I te ao matihiko, me whai wāhi ngā tamariki me ngā taiohi katoa, ā, me tuku tonu hoki i ō rātou whakaaro me te haumaru.
Ka whai wāhi te katoa. He tika tō te katoa ki te whai wāhi atu ki te ipurangi me te whakapuaki i ō rātou ake whakaaro.
Whakarongo pai. Me tino whakarongo anō hoki ngā whakahaere whakarongo ki a koe ina kei te ipurangi koe.
Hanga tahi. Me whakauru koe e ngā whakahaere ina hangaia e rātou ngā kēmu ipurangi, paetukutuku me nga taupānga.
Kore utu te tohatoha. I te ao ipurangi, kei a koe te mana ki te whakapuaki mai i ō whakaaro me ō whakaaro.

Freedom
I te ao matihiko, me wātea tonu ngā tamariki me ngā taiohi katoa ki te whakaaro, ki te whakapono me te mahi i tetahi mea.
Te noho herekore. Ka taea e koe te mahi i tāu e pai ai i te ao matihiko, engari i ētahi wā me ārahi koe.
Me te whakaute. Me whakaute anō hoki koe ki ia tangata, ki ia tangata ētahi atu ipurangi, kāore he mauahara, te tukino me te tutu.
Kaua e whakaawe. Kāore pea ngā whakahaere e te awe ā-āta i a koe i runga i te huarahi matihiko atamai.
Te wāhi matihiko. Kei a koe te tika ki te tūtaki ki ētahi atu ipurangi mā roto, hei tauira, i ngā pāpori pāpori pāpāho, taupānga me ngā kēmu.

Hohe
I te ao matihiko, me āhei ngā tamariki me ngā taiohi katoa ki te ako pai, me te whai wā pai hoki i ō rātou wā waatea.
I te kura. Me whakarite e te kura kia whai wāhi he taiao ako matihiko haumaru hoki koe.
Wā wātea. Kei a koe te tika ki te whakangā i runga i te mamati me ngā kēmu, ngā toi me ngā ahurea.
Kaua e petipeti. Kāore koe e whakaaetia ki te petipeti ipurangi, mahi rānei mēnā he tamariki rawa koe.
Me te ārahi. Me āhei hoki ngā pakeke ki te ārahi kei te ipurangi koe i te huarahi tika.

hauora
Me noho te ao matihiko hei mea pai mō te hauora tinana me te hauora hinengaro o ngā tamariki me ngā taiohi katoa.
Tiaki pai. Hei tiaki pai i a koe, me wātea ngā mōhiohio e pā ana ki tō hauora ki te ipurangi.
Me te whakawhirinaki. Me whakahaere hoki e te katoa te mamati ngā mōhiohio e pā ana ki tō hauora i runga i te huna.
Ngā mōhiohio tika. Me whai mōhiohio pono. ipurangi mō tō hauora.
Kia nui te okiokinga. Kaua e noho i muri i tō mata mō te wā roa roa rawa, ā, kia tino whiwhi koe te nui o te okiokinga, te moe me te korikori tinana.

Tūmataitinga
I te ao matihiko, me mārama tonu ki ngā tamariki me ngā taiohi katoa he nui tō rātou tūmataitinga.
Tuakiri ake. Mai i te whānautanga, he tika anō hoki tōu ki tō ingoa whaimana i runga ipurangi.
Whakamahia ngā raraunga. Kia mōhio koe ki ngā mahi kua mahia me ō raraunga whaiaro i runga ipurangi.
Kia mārama pai. Ngā mōhiohio mō tō ipurangi me ngāwari te mārama ki te tūmataitinga hoki koe.
Kia tūpato. Kāore e whakaaetia kia whakaari tetahi i a ia anō kei te ipurangi koe. Kia tūpato ki tāu e mahi nei kōrero mōu ake.

haumaru
I te ao matihiko, me tino tiakina, me tino noho haumaru hoki ngā tamariki me ngā taiohi katoa.
Taiao haumaru. Kei a koe te tika ki tētahi taiao matihiko haumaru te ao me te tiakitanga e tika ana.
Āwhina i roto i te tūponotanga. Ki te pāngia koe e tētahi mea he mea morearea te ipurangi, me tiki e koe awhina tonu.
He pai te tiakitanga. Me pai te tiakitanga ipurangi kia rite ki tāu e taea ai, ā, mārama.
Te pakeke tūturu. Me tirotiro e ngā whakahaere tō tau i runga ipurangi hei tiaki i a koe.

ture
I te ao matihiko, me mātua whai ngā ture katoa, tae atu ki ngā tamariki me ngā taiohi.
He reo mārama. Me mārama hoki ō mana matihiko i whakamāramahia ki te katoa i runga ipurangi reo e mārama ana.
Kaua e whakapae teka. Kaua rātou e whakapae teka i a koe. mā te whakamahi i ngā tikanga mohio.
Kāore he mahi tamariki. Kāore hoki e whakaaetia ngā kamupene. ki te tukino i a koe i runga ipurangi, nō reira kaua e tukua koe kia mahi mā rātou.
Whiu tika. Ki te mahi koe i tētahi mea hē i runga ipurangi, me whiwhi koe i te whiu e tika ana mō tō tau.


Pānuitia atu
Ngā mōhiotanga mō ngā tika matihiko o ngā tamariki me te Kōrero Whānui 25 o te UN.
katoa
Arohanui
ataahua
Whakaaro
Freedom
Hohe
hauora
Tūmataitinga
haumaru
ture